X
تبلیغات
سیمرغ - صف و ستاد در سازمان

سیمرغ

وبلاگ تخصصی مدیریت + آرمانشهر

صف و ستاد در سازمان

موصوع: طریقه شناسایی صف و ستاد در سازمان

 تهیه کننده : محمد موذن

در این تحقیق بطور مفصل به بحث صف وستاد پرداخته شده است . فلسفه وجودی ستاد . تعریف صف و ستاد . سازماندهی  اندازه سازمان و.... که مبنا های ایجاد صف و ستاد می باشند شرح داده شده است بدلیل اینکه این تحقیق

دارای حجم بالایی است از گذاشتن این مقاله در این وبلاگ معذوریم  و به همین دلیل تنها نتیجه تحقیق و منابع آن را در این وبلاگ گذاشته ایم.

 نتيجه :

ابتدا به مفهوم صف و ستاد پرداختيم و فلسفه ايجاد ايندو را بيان كرديم وگفتيم ،زماني كه سازمان بزرگ و پيچيده شد به اين دليل كه يك مدير به تنهايي قادر به سازماندهي  هماهنگي فرماندهي به طور اثر بخش و كارا نيست تخصصهاي مختلفي جهت كمك رساني به مديريت و ديگر كاركنان ايجاد مي شود كه به واحدهاي ستادي مشهورند . در اينجا است كه واحدهاي صفي و ستادي  شكل گرفته و تئوريسينهاي مختلف سعي در شناسايي اين واحدها گرفته اند.

فعاليتهاي صف در يك سازمان فعاليتهايي هستند كه به طور مستقيم در تامين هدفهاي سازمان نقش تعيين كننده دارند و بلعكس فعاليت  واحدهاي ستادي به طور غيرمستقيم در تامين هدفهاي سازمان نقش دارند .

اين مفاهيم جامعترين مفاهيمي  هستندكه در كتب مختلف مديريت از آنان ياد شده است .

 مديران واحد صفي داراي اختيارات قانوني ورسمي در امور تصميم گيري ،دستور دهي ، قدرت پاداش و تنبيه و...  هستند ودر خط فرماندهيقرار دارند در حالي كه واحدهاي ستادي  وظيفه مشاوره و ياري رساندن به واحدهاي صف را برعهده دارند اما اينكه اين مشاوره و كمكها مورد قبول صفي ها باشد يا خير؟ حقي است كه واحدهاي صفي از آن برخوردار هستند به طور واضحتر اينكه صفي هااختيار تصميمگيري مبني براستفاده از نظرات و مشاوره هاي ستادي را برعهده دارند.

ستاد وسيله ايست كه مديريت از راه آن مي تواند تخصصي عمل كند اين افراد اطلاعات و مشاوره  وامور تخصصي را براي مديران صف فراهم مي نمايند.و اينكه با توجه به مفاهيم صف و ستاد اين دو لازم و ملزوم يكديگرند. و هريك بدون ديگري نمي تواند به اهداف سازمان  بطور اثربخش و كارا   دست پيدا كنند.  

سپس به تقسيم بندي واحد ستاد پرداختيم و آنهارا به سه گروه تقسيم نموديم:

1.     ستاد شخصي : فردي كه به طور اختصاصي در خدمت يك مدير اجرايي قرار گيرد . مانند:منشي و...

2.     ستاد تخصصي:   واحدهاي تخصصي هستند كه در ارتباط با وظايف اداري فعاليت مي كنندمانند حسابداري امور پرسنلي خريد  كارشناسان و متخصصان فني و....

3.     ستاد عمومي ( شامل :عمومي شخصي و عمومي تخصصي)  كه كمكها گسترده اي به مديريت عالي سازمان مي كند  و محدود به اداره خاصي نمي باشد.مانند امور كار گزيني  واحد برنامه ريزي و ....

 

هر سازمان واحدهاي صفي و تخصصي مخصوص به خود را دارد زيرا صف و ستاد با توجه به هدف سازمان مشخص مي شود ممكن است در سازماني يك واحد مثلا واحد آموزش  نقش ستادي داشته باشد و در سازمان ديگر همين واحد با همان وظايف نقش صفي داشته باشد خلاصه آنكه به طور مطلق نمي توان واحدي را صفي يا ستادي نام برد بلكه با توجه به هدفي كه سازمان دنبال مي كند بايد آنرا معيين كرد.

گاهي اوقات برخي واحدهاي ستادي با دستور مدير صفي برخي از وظايف صف را بر عهده مي گيرند كه دليل   برتغييرنقش آنها از ستاد به صف نيست.

برخي افراد اين اعتقاد را دارند كه مديرعامل يك سازمان نقش ستادي را بر عهده دارد اول اينكه اگر اينگونه باشد ديگ نقش دستوردهي  و فرماندهي  و قدرت مدير كه بر پايه پاداش و تنبيه است نقض خواهد شد .

نقش ستادي مدير عاملي در صورتي درست خواهد بود كه سازمان توسط شخص  يا اشخاص ديگري هدايت شود در غير اين صورت به دليل تفيض اختياري كه صورت گرفته است اگر داراي قدرت تصميم گيري نيز باشد نقش او صفي خواهد بود ولي اگر قدرت تصميمگيري را از او بگيرند نقش ستادي خواهد داشت و مديريت در سازمان بعنوان سايه و يا مترسك عمل خواهد كرد و ديگر كارايي و اثربخشي و ريسك پذيري كه يك مدير براي موفقيت بايد آنرا در نظر داشته باشد را از دست خواهد داد و بهتر بگويم توانايي خود را براي اداره كردن سازمان ازدست خواهد داد.

در اين تحقيق مزايا، معايب ،خطرات كاربرد ستاد را بيان كرديم و راه حلهايي براي بهبود روابط بين صف و ستاد ونيزاثر بخش بودن ستاد ذكر نموديم.

 آنچه كه از مفاهيم و تعاريف صف و ستاد دريافت مي شودمدت اثر گذاري اين دوگروه است . واحدهاي صفي معمولااز نظر زماني فعاليتهاي صف زودتر نقش خود را در موفقيت سازمان نمايان مي سازد و شروع آن نيز همواره قبل از فعاليتهاي ستاد مي باشد.

اما  اثرات فعاليتهاي ستادي برخلاف فعاليت صف در دراز مدت خود را نشان مي دهد . و اينكه نظرات آنان از طريق واحدهاي صف و با رعايت سلسله مراتب ابلاغ مي گردد.

 

 

نكته آخر اينكه مفهوم صف و ستاد در بر نامه ريزي سازماني مفيد بوده است زيرا كه يك رئيس منفرداً اختيارات براي عمليات در هر واحد را تعيين و مشخص مي سازد ،متخصصان ستادي نيز از طريق صف وظايف خود را انجام مي دهند. نتيجه اين امر، تأكيد بر اهداف مشترك، ايجاد مبناء براي كار دسته جمعي،اجتناب از داشتن متخصصين متعدد براي منظورهاي مشترك و جلوگيري از حركت در مسيرهاي خارج از چارچوب تعيين شده است. چنين بنظر مي آيد كه مفهوم ستاد ، تحولي قابل توجه در ذهن هاي بسياري از محققين آكادميك و برخي از مديران پديد آورده است، متخصصين ستادي، بالاخص در رشته هاي فني ،چيزي را اعمال مي كنند كه غالباً «اختيار انديشه» ناميده مي شود، حتي با وجودي كه در سلسله مراتب فرماندهي قرار ندارند. خلاصه آنكه توصيه اين افراد چنان تأثيري دارد كه نتيجه آن در واقع يكي است. مديريت سطح بالا بيش از پيش به كمك متخصصان ستادي در برنامه ريزي اتكاء پيدا مي كند،غالباً نقش مؤثري در كميته ها ايفاء مي نمايند.

(كمته ها يك ساختار سازماني جداي از صف و ستاد فراهم مي سازند و مي توانند در زمينه هاي خلاقيت ،ارتباط، انگيزه ،دموكراسي ،هماهنگي و... كمك بسياري  كنند.به زبان ساده كميته ها وسيلةادغام تواناييها و دانشهاي پراكندة بخشهاي گوناگون سازمان در قالب يك واحد فعال و منسجم هستند .اين روش مانند بسياري از روشهاي ديگر داراي معايب و مزيتهايي است .)

  

منابع و مآخذ:

  1. مديريت اسلامي،محمد حسن نبوي ،دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، چاپ7، 1382
  2. مباني سازمان ومديريت ، (مديريت عمومي ) ، مسعود احمدي ، انتشارات پژوهش فرهنگي ، چاپ پنجم ، 1383 ، صفحه 123
  3. مديريت جلد 2 ، دكتر قاسم ظهوري ، انتشارات كوشا مهر، 1384،صفحات 1132 تا 1135 و ص 288
  4. مديريت جلد 1، دكتر قاسم ظهوري ، انتشارات كوشا مهر، 1384 صفحه  288
  5. مباني سازمان و مديريت ،دكتر علي رضاييان ، انتشارات سمت چاپ 3 ، 1380
  6. تئوريها و فرايند مديريت ، جي اي كال ، ترجمه دكتر سهراب خليلي شوريني ، انتشارات مديريت ، 1376 صفحات 263 تا 269
  7. سازمان و مديريت از تئوري تا عمل ، دكتر مهدي ايران نژاد پاريزي و پرويز ساسان گوهر ، انتشارات موسسه عالي بانك داري ايران  1371 ، صفحه 272 تا 275
  8. تئوريهاي مديريت ( اصول ، مباني ، فرايند ) دكتر محمد علي حقيقي و بهاره سفيد گران و بهاءالدين برهاني  نشر نقش مهر ، چاپ 1 ، 1378
  9. سازمان و مديريت سيستم و رفتار سازمان ، دكتر علي محمد اقتداري ، چاپ ديبا 26 ، 1372
  10. اصول مديريت ، دكتر علي رضاييان ، نشر سمت ، چاپ 15 ، صفحه 166 ، 1383
  11. مباني سازمان و مديريت ( رويكرد اقتضايي ) ، دكتر حسن زارعي متين ، انتشارات دانشگاه تهران ، چاپ 2 ، 1382 ، صفحه 54
  12. مباني تئوري و طراحي سازماني ، چاپ 2 ، ريچارد ال دفت ، ترجمه دكتر علي پارساييان و دكتر محمداعرابي  دفتر پژوهش فرهنگي
  13.  مباني سازمان و مديريت ، طاهره فيضي ، دانشگاه پيام نور
  14. اصول مديريت ، هارولد كونتز ، سيريل اودانل ، هينز ويريچ ، ترجمه محمد هادي چمران ف انتشارات علمي دانشگاه صنعتي شريف ، چاپ 3 ، صفحه 270 تا 291
  15. مديريت عمومي ، دكتر سيد مهدي الواني ، نشر ني ، چاپ 19 ، صفحه 100
  16. اصلاح تشكيلات و روشها ، دكتر محمد علي حقيقي ، نشر ترمه ، چاپ 1 ، 1382 ، صفحه 36
  17. نشريه حمايت ، صف و ستاد در سازمانها ، محمد پيروسي ، تاريخ 12/10/1383
  18. تئوري هاي سازمان و مديريت ،،جلد1(كليات و مفاهيم)، هربرت جي . هيكس-سي. ري گولت ، ترجمه دكتر گوئل كوهن 

 

  

*اعمال ما وابسته به ما ست، همچنان كه روشنايي فسفر به فسفر. درست است كه ما را مي سوزاند ، امّا برايمان شكوه

ودرخشش به ارمغان مي آورد. و اگر جان ما ارزشي داشته باشد،براي اين است كه سخت تر از برخي جانهاي ديگر سوخته است.

+ نوشته شده در  چهارشنبه 23 خرداد1386ساعت 9:35 بعد از ظهر  توسط سیمرغ  |